คำว่า Halo Effect หรือปรากฏการณ์รัศมี หมายถึงการที่ความประทับใจดีในเรื่องหนึ่ง แผ่ไปทำให้เราคิดว่าเรื่องอื่นของคนนั้นก็ดีตามด้วย ทั้งที่ไม่มีข้อมูลรองรับเลย
จุดเริ่มต้นจากกองทัพ
ปี 1920 เอ็ดเวิร์ด ธอร์นไดค์ นักจิตวิทยาชาวอเมริกัน ให้นายทหารประเมินลูกน้องในหลายด้านแยกกัน เช่น รูปร่างท่าทาง ความฉลาด ภาวะผู้นำ ความซื่อสัตย์
ผลที่ได้ผิดคาด คะแนนทุกด้านเกาะกลุ่มกันแทบสมบูรณ์ ทหารที่ถูกให้คะแนนท่าทางดี ก็ได้คะแนนความฉลาดและความซื่อสัตย์สูงตามไปด้วยแทบทุกคน ทั้งที่คุณสมบัติเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องมาคู่กัน นายทหารไม่ได้ประเมินแยกด้านจริง แต่ตัดสิน "ชอบ/ไม่ชอบ" ก่อน แล้วให้คะแนนตามความรู้สึกนั้น
ผลกระทบในชีวิตจริงที่วัดได้
- งานวิจัยคลาสสิกปี 1972 พบว่าคนถูกมองว่าคนหน้าตาดีมีบุคลิกดีกว่า มีอนาคตดีกว่า และแต่งงานมีความสุขกว่า ทั้งที่ผู้ประเมินเห็นแค่รูปถ่าย
- ในการสัมภาษณ์งาน ผู้สมัครที่ดูดีและพูดจาคล่องมักได้คะแนนด้าน "ทักษะเชิงเทคนิค" สูงกว่าความจริง
- งานศึกษาหลายชิ้นพบว่าจำเลยที่หน้าตาดีมีแนวโน้มได้รับโทษเบากว่าในความผิดระดับเดียวกัน
- ในโรงเรียน ครูมีแนวโน้มให้คะแนนงานเขียนของเด็กที่เรียบร้อยและเป็นเด็กดีสูงกว่าเนื้อหาที่แท้จริง
- กับสินค้าก็เหมือนกัน แพ็กเกจสวยทำให้คนรู้สึกว่ารสชาติดีขึ้นจริงในการทดลองชิมแบบปิดตา
ด้านกลับที่เรียกว่า Horn Effect
มันทำงานสองทาง ถ้าเจอข้อเสียเด่นข้อเดียว เช่น มาสาย พูดติดขัด หรือแต่งตัวไม่เรียบร้อย เราก็มักเหมาว่าคนนั้นไม่เก่งและไม่รับผิดชอบไปทั้งตัว เรียกว่า Horn Effect
นี่คือเหตุผลที่การรับสมัครงานด้วยความรู้สึกอย่างเดียวมักพลาด ทั้งพลาดรับคนที่ดูดีแต่ทำงานไม่ได้ และพลาดปฏิเสธคนเก่งที่นำเสนอตัวเองไม่คล่อง
ยังไม่มีความคิดเห็น มาเป็นคนแรกกันเลย