ทำไมเวลาถึงรู้สึกผ่านไปเร็วขึ้นเมื่อเราโตขึ้น วิทยาศาสตร์ของการรับรู้เวลา

หลายคนคงเคยรู้สึกว่าตอนเป็นเด็ก เวลาปิดเทอมหนึ่งช่วงเหมือนยาวนานเป็นปี แต่พอโตเป็นผู้ใหญ่ ทั้งปีกลับผ่านไปเหมือนแค่แวบเดียว ความรู้สึกว่าเวลาเดินเร็วขึ้นเมื่อเราอายุมากขึ้นเป็นสิ่งที่เกือบทุกคนสัมผัสได้ ทั้งที่จริงแล้วหนึ่งชั่วโมงก็ยังเท่ากับหกสิบนาทีเสมอ แล้วทำไมสมองเราถึงรับรู้เวลาต่างออกไป วันนี้เรามาดูคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจเบื้องหลังปรากฏการณ์นี้กัน

สัดส่วนของเวลาต่อชีวิตที่ผ่านมา

คำอธิบายที่ได้รับการยอมรับมากที่สุดคือเรื่องสัดส่วน สำหรับเด็กอายุห้าขวบ เวลาหนึ่งปีคือหนึ่งในห้าของชีวิตทั้งหมดที่เขาเคยมี จึงรู้สึกยาวนานมาก แต่สำหรับคนอายุห้าสิบ หนึ่งปีเป็นแค่หนึ่งในห้าสิบของชีวิต จึงรู้สึกสั้นลงเมื่อเทียบกัน ยิ่งเราอายุมาก แต่ละปีก็กลายเป็นสัดส่วนที่เล็กลงเรื่อยๆ เมื่อเทียบกับเวลาทั้งหมดที่เราเคยใช้ชีวิตมา สมองจึงรับรู้ว่ามันผ่านไปเร็วขึ้น

ความแปลกใหม่ทำให้เวลารู้สึกยาว

สมองของเราวัดเวลาจากปริมาณความทรงจำและประสบการณ์ใหม่ที่เกิดขึ้น ตอนเป็นเด็ก ทุกอย่างล้วนใหม่ ทั้งการไปโรงเรียนครั้งแรก การเรียนรู้สิ่งใหม่ทุกวัน สมองจึงบันทึกรายละเอียดมากมาย ทำให้ช่วงเวลานั้นรู้สึกยาวเมื่อมองย้อนกลับไป แต่พอโตขึ้น ชีวิตเข้าสู่กิจวัตรซ้ำๆ วันแล้ววันเล่าคล้ายกันไปหมด สมองจึงบันทึกน้อยลง เมื่อมองย้อนกลับจึงรู้สึกว่าเวลาผ่านไปเร็วเพราะไม่มีอะไรใหม่ให้จดจำ

กิจวัตรซ้ำๆ ทำให้เวลาหดสั้น

เมื่อเราทำสิ่งเดิมๆ ทุกวัน เช่น ตื่น ทำงาน กลับบ้าน นอน วนไปเรื่อยๆ วันเวลาจะเริ่มกลืนกันจนแยกไม่ออก สัปดาห์หนึ่งผ่านไปโดยที่เราแทบไม่มีเหตุการณ์พิเศษให้จดจำ นี่คือเหตุผลที่คนทำงานประจำมักรู้สึกว่าเวลาผ่านไปไวมาก ตรงกันข้าม เวลาที่เราไปเที่ยวที่ใหม่หรือทำสิ่งที่ไม่เคยทำ ช่วงเวลานั้นจะรู้สึกเต็มอิ่มและยาวนานกว่า เพราะสมองได้เก็บความทรงจำใหม่ๆ ไว้มากมาย

ความสนใจมีผลต่อการรับรู้เวลา

การที่เรารู้สึกว่าเวลาเร็วหรือช้ายังขึ้นกับว่าเราจดจ่อกับอะไร เวลาที่เราสนุกและใจจดจ่อกับสิ่งที่ทำ มักรู้สึกว่าเวลาผ่านไปไวจนน่าตกใจ ส่วนเวลาที่น่าเบื่อหรือรอคอยอะไรบางอย่าง กลับรู้สึกยาวนานเหลือเกิน แต่ที่น่าสนใจคือ ช่วงเวลาที่สนุกแม้จะรู้สึกผ่านไปเร็วในตอนนั้น แต่พอมองย้อนกลับจะรู้สึกว่ายาว เพราะเต็มไปด้วยความทรงจำ ต่างจากเวลาที่น่าเบื่อซึ่งมองย้อนกลับแล้วกลับว่างเปล่า

ทำให้เวลารู้สึกมีค่าและช้าลงได้

ข่าวดีคือเราปรับการรับรู้เวลาได้ ถ้าอยากให้ชีวิตรู้สึกเต็มอิ่มไม่ผ่านไปเร็วเกินไป ลองหาประสบการณ์ใหม่ๆ ให้ตัวเองบ่อยขึ้น ไปที่ที่ไม่เคยไป เรียนรู้ทักษะใหม่ พบปะผู้คนใหม่ หรือเปลี่ยนกิจวัตรเดิมบ้าง สิ่งเหล่านี้ทำให้สมองได้บันทึกความทรงจำใหม่ ทำให้ช่วงเวลานั้นรู้สึกยาวและมีความหมายมากขึ้น การใช้ชีวิตอย่างตื่นตัวและใส่ใจกับปัจจุบัน ช่วยให้เรารู้สึกว่าได้ใช้เวลาอย่างคุ้มค่าจริงๆ

สรุป

ความรู้สึกว่าเวลาผ่านไปเร็วขึ้นเมื่อเราโตขึ้นมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ ทั้งเรื่องสัดส่วนของหนึ่งปีต่อชีวิตที่เล็กลง ความแปลกใหม่ที่น้อยลงทำให้สมองบันทึกความทรงจำน้อยลง และกิจวัตรซ้ำๆ ที่ทำให้วันเวลากลืนกันไป ข่าวดีคือเราทำให้เวลารู้สึกเต็มอิ่มได้ด้วยการหาประสบการณ์ใหม่ๆ และใช้ชีวิตอย่างใส่ใจกับปัจจุบัน เมื่อเข้าใจกลไกนี้ เราก็สามารถออกแบบชีวิตให้แต่ละวันมีความหมายและน่าจดจำมากขึ้น เพื่อไม่ให้เวลาผ่านไปอย่างว่างเปล่านั่นเองครับ