ขมิ้นชันเป็นสมุนไพรที่มีงานวิจัยรองรับมากที่สุดชนิดหนึ่งของไทย แต่คำโฆษณาที่ว่า "ดีกว่ายา" นั้นเกินจริงไปมาก และมีข้อควรระวังที่คนขายไม่ค่อยเล่า
สารสำคัญมีอยู่น้อยกว่าที่คิด
สารออกฤทธิ์หลักในขมิ้นชันคือเคอร์คูมิน ซึ่งในผงขมิ้นแห้งมีอยู่เพียงราว 2-5% เท่านั้น ส่วนที่เหลือคือแป้ง น้ำมันหอมระเหย และสารอื่น
ปัญหาใหญ่กว่านั้นคือ เคอร์คูมินดูดซึมเข้ากระแสเลือดได้แย่มาก ละลายน้ำไม่ดี และตับกับลำไส้กำจัดออกเร็ว งานวิจัยหลายชิ้นที่ให้อาสาสมัครกินเคอร์คูมินเข้าไปแล้ววัดในเลือด พบว่าตรวจแทบไม่เจอ
พริกไทยดำช่วยได้จริง
ปี 1998 งานของ Shoba และคณะที่ตีพิมพ์ในวารสาร Planta Medica พบว่าการให้สารไพเพอรีนจากพริกไทยดำร่วมกับเคอร์คูมิน เพิ่มปริมาณเคอร์คูมินในเลือดขึ้นได้อย่างมหาศาลในอาสาสมัคร
นี่คือเหตุผลที่ตำรับอาหารไทยและอินเดียมักใส่ขมิ้นกับพริกไทยและกะทิหรือน้ำมันมาด้วยกัน โดยที่คนโบราณไม่รู้กลไก แต่ทำถูกอยู่แล้ว เพราะไขมันช่วยการดูดซึมด้วย
หลักฐานเรื่องข้อเข่าเสื่อมพอมี
งานที่ใช้เคอร์คูมินสกัดเข้มข้นกับผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม มีการรวบรวมผลไว้ เช่นงานของ Daily และคณะปี 2016 ในวารสาร Journal of Medicinal Food ซึ่งพบว่าช่วยลดปวดได้ดีกว่ายาหลอก และในบางการทดลองสั้นๆ ให้ผลใกล้เคียงยาแก้อักเสบกลุ่ม NSAIDs
แต่ต้องอ่านให้ครบ งานเหล่านั้นส่วนใหญ่กลุ่มตัวอย่างเล็ก ระยะเวลาสั้น และคุณภาพงานปานกลางถึงต่ำ ผู้วิจัยเองก็สรุปว่ายังต้องมีงานใหญ่กว่านี้ นอกจากนี้ขนาดที่ใช้ในงานวิจัยคือสารสกัดเข้มข้นหลักร้อยถึงพันมิลลิกรัมต่อวัน ไม่ใช่ขมิ้นผงที่โรยในอาหาร
ข้อควรระวังที่ต้องรู้
- **นิ่วในถุงน้ำดีและท่อน้ำดีอุดตัน** ขมิ้นกระตุ้นให้ถุงน้ำดีบีบตัว อาจทำให้ปวดกำเริบ กลุ่มนี้ควรเลี่ยง
- **ยาต้านการแข็งตัวของเลือด** เช่น วาร์ฟาริน หรือยาต้านเกล็ดเลือด ขมิ้นในขนาดสูงอาจเสริมฤทธิ์จนเลือดออกง่าย ต้องบอกแพทย์ว่ากินอยู่
- **ก่อนผ่าตัด** ควรหยุดอาหารเสริมขมิ้นล่วงหน้าตามที่แพทย์แนะนำ ด้วยเหตุผลเดียวกัน
- **ตับอักเสบ** มีรายงานผู้ป่วยตับอักเสบจากอาหารเสริมขมิ้นชันขนาดสูงในหลายประเทศ รวมถึงกลุ่มผู้ป่วยในอิตาลีปี 2019 ซึ่งพบว่าสูตรที่เพิ่มการดูดซึมอาจเกี่ยวข้อง เป็นภาวะที่พบไม่บ่อยแต่เกิดขึ้นได้
- **คนท้อง** ขมิ้นในอาหารปกติไม่มีปัญหา แต่ไม่ควรใช้ในรูปอาหารเสริมขนาดสูง
สรุปให้ใช้ได้
ใส่ขมิ้นในอาหารเป็นเรื่องดีและปลอดภัย มีพริกไทยกับน้ำมันในจานอยู่แล้วยิ่งดี แต่ถ้าจะกินเป็นอาหารเสริมเพื่อรักษาอาการ ให้คิดว่ามันคือยาชนิดหนึ่ง คือมีขนาด มีข้อห้าม และมีปฏิกิริยากับยาอื่น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และห้ามหยุดยาที่แพทย์สั่งเพื่อมาใช้ขมิ้นแทน
ยังไม่มีความคิดเห็น มาเป็นคนแรกกันเลย