เพลงที่ตอนแรกฟังแล้วเฉยๆ ผ่านไปสองสัปดาห์กลับกลายเป็นเพลงที่ชอบ เพื่อนร่วมงานที่ไม่ได้สนิทตอนแรก อยู่กันไปกลายเป็นคนที่รู้สึกอบอุ่นเมื่อเจอ เรื่องนี้มีคำอธิบายทางจิตวิทยาชื่อ Mere Exposure Effect
งานวิจัยต้นทาง
โรเบิร์ต ซายอนซ์ ทดลองในปี 1968 โดยให้ผู้ร่วมทดลองที่อ่านภาษาจีนไม่ได้ ดูตัวอักษรจีนหลายตัว บางตัวโชว์บ่อย บางตัวโชว์น้อย
จากนั้นถามว่าชอบตัวอักษรแต่ละตัวมากน้อยแค่ไหน หรือคิดว่าตัวนั้นมีความหมายในทางดีหรือร้าย ผลคือตัวที่เห็นบ่อยกว่าได้คะแนนความชอบสูงกว่าอย่างเป็นระบบ ทั้งที่ไม่มีใครเข้าใจความหมายเลย
งานต่อมายังพบว่าผลนี้เกิดแม้ภาพถูกฉายเร็วมากจนคนไม่รู้ตัวว่าเคยเห็น เมื่อถามภายหลังเขาบอกว่า "ไม่รู้ทำไม แต่ชอบอันนี้"
ทำไมสมองทำแบบนี้
คำอธิบายที่หนักแน่นที่สุดเกี่ยวกับความปลอดภัย สิ่งที่เราเจอซ้ำแล้วไม่เกิดอันตราย สมองจะจัดว่า "ปลอดภัย" และลดสัญญาณระวังลง
ความรู้สึกที่เหลืออยู่คือความสบายใจ ซึ่งเราตีความผิดเป็น "ชอบ" นักวิจัยยังพบว่าสมองประมวลผลสิ่งที่คุ้นเคยได้ลื่นกว่า และความลื่นในการประมวลผลนั้นเองถูกแปลเป็นความรู้สึกพอใจ
ตัวอย่างที่เจอทุกวัน
- โฆษณาที่เห็นซ้ำๆ ทำให้แบรนด์ดูน่าเชื่อถือขึ้น แม้เราจะเบื่อโฆษณานั้นก็ตาม นี่คือเหตุผลที่ธุรกิจยอมจ่ายเพื่อความถี่
- ที่นั่งในห้องเรียนหรือที่ทำงาน คนที่นั่งใกล้กันมีแนวโน้มกลายเป็นเพื่อนกันมากกว่า เพราะเห็นหน้ากันบ่อย
- นักการเมืองที่ชื่อปรากฏบ่อยได้เปรียบเรื่องความคุ้นเคย แม้ผู้ฟังจำนโยบายไม่ได้
- อาหารที่ไม่คุ้นเคย เด็กมักต้องได้ลองราว 8-15 ครั้งจึงเริ่มยอมกิน การเจอซ้ำจึงเป็นเครื่องมือสำคัญของพ่อแม่
เกร็ดที่น่าคิด
เราเห็นหน้าตัวเองในกระจกมากกว่าในรูปถ่ายมาทั้งชีวิต ภาพในกระจกกลับซ้ายขวาจากภาพถ่าย
มีงานวิจัยพบว่าคนมักชอบภาพตัวเองแบบกลับซ้ายขวา (แบบที่เห็นในกระจก) มากกว่าภาพถ่ายจริง ส่วนเพื่อนและคนรอบตัวเรามักชอบภาพถ่ายจริงมากกว่า เพราะนั่นคือหน้าที่พวกเขาคุ้นเคย นี่อาจอธิบายความรู้สึกที่ว่า "ทำไมเราถ่ายรูปไม่สวยเท่าที่ส่องกระจก"
ขอบเขตของมัน
ไม่ใช่ว่าเจอบ่อยแล้วชอบขึ้นเรื่อยๆ ไม่มีที่สิ้นสุด เมื่อเกินจุดหนึ่งความเบื่อจะเข้ามา ทำให้ความชอบลดลง
และถ้าครั้งแรกที่เจอสร้างความรู้สึกแย่ชัดเจน การเจอซ้ำมักทำให้แย่ลงไม่ใช่ดีขึ้น ผลนี้ทำงานได้ดีที่สุดกับสิ่งที่เริ่มต้นอยู่ในโทนกลางๆ
ประโยชน์ที่นำไปใช้ได้ทันที ถ้าต้องการให้ใครเปิดใจกับไอเดียใหม่ อย่าหวังผลจากการนำเสนอครั้งเดียว การให้เขาได้ยินเรื่องนั้นแบบสั้นๆ หลายครั้งก่อน มักได้ผลดีกว่าการอธิบายยาวครั้งเดียว
ยังไม่มีความคิดเห็น มาเป็นคนแรกกันเลย