ในบรรดาสิ่งมีชีวิตที่เรารู้จัก มีชนิดหนึ่งที่นักวิทยาศาสตร์เรียกว่า "อมตะทางชีววิทยา" นั่นคือแมงกะพรุน Turritopsis dohrnii ตัวเล็กกว่าเล็บนิ้วก้อย
วงจรชีวิตปกติของแมงกะพรุน
เริ่มจากไข่ฟักเป็นตัวอ่อนว่ายน้ำ แล้วเกาะติดพื้นแข็งกลายเป็นโพลิป (polyp) มีลักษณะเหมือนต้นไม้เล็กๆ ติดหิน จากนั้นโพลิปแตกหน่อปล่อยแมงกะพรุนตัวจิ๋วออกมา โตเป็นตัวเต็มวัย ผสมพันธุ์ แล้วตาย
จุดที่มันทำต่างจากทุกชนิด
เมื่อ Turritopsis dohrnii ตัวเต็มวัยเจอความเครียดหนัก เช่น บาดเจ็บ ขาดอาหาร หรืออุณหภูมิเปลี่ยนฉับพลัน มันไม่ตายตามวงจร แต่หดตัวลง ร่วงหนวด กลายเป็นก้อนเนื้อ แล้วเกาะพื้นกลับไปเป็นโพลิปอีกครั้ง
เท่ากับย้อนกลับไปเป็นวัยเด็กของตัวเอง แล้วเริ่มวงจรใหม่ได้ทั้งหมด กระบวนการนี้เรียกว่า transdifferentiation คือเซลล์ที่เจริญเต็มที่แล้วเปลี่ยนกลับไปเป็นเซลล์ชนิดอื่นได้ ซึ่งในสัตว์ส่วนใหญ่รวมทั้งคนทำไม่ได้
ในห้องแล็บมีการบันทึกว่าตัวเดียวย้อนวงจรแบบนี้ได้ซ้ำหลายรอบ ในทางทฤษฎีจึงไม่มีเพดานอายุ
แล้วมันตายได้ไหม
ตายได้ และตายบ่อย ถูกกินโดยสัตว์อื่น ติดโรค หรือเสียหายหนักเกินจนย้อนไม่ทัน คำว่าอมตะที่นักวิทยาศาสตร์ใช้หมายถึง "ไม่ตายจากความชรา" ไม่ได้หมายว่าฆ่าไม่ตาย
ทำไมนักวิจัยสนใจมาก
ปี 2022 ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยโอเบียโดในสเปนถอดรหัสพันธุกรรมของมันเทียบกับแมงกะพรุนญาติใกล้ชิดที่ย้อนวัยไม่ได้
ผลที่พบคือ Turritopsis dohrnii มียีนชุดที่เกี่ยวกับการซ่อมแซม DNA และการดูแลปลายสายโครโมโซมมากกว่าเป็นสองเท่า ซึ่งเป็นเบาะแสสำคัญ เพราะกลไกสองอย่างนี้เกี่ยวข้องตรงกับกระบวนการแก่ตัวของเซลล์ในคน
นี่ไม่ได้แปลว่าเราจะได้ยาอายุวัฒนะเร็วๆ นี้ แต่มันชี้ทางว่าธรรมชาติแก้โจทย์ความชรามาแล้วอย่างน้อยหนึ่งวิธี
เกร็ดน่ารู้
- ค้นพบพฤติกรรมย้อนวัยครั้งแรกโดยนักศึกษาชาวเยอรมัน คริสเตียน ซอมเมอร์ ในปี 1988 โดยบังเอิญ
- ตัวเต็มวัยขนาดราว 4.5 มิลลิเมตรเท่านั้น
- เดิมพบในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ปัจจุบันกระจายไปทั่วโลกโดยติดไปกับน้ำถ่วงเรือ
- การย้อนวัยไม่ใช่เรื่องสบาย มันแลกด้วยการทิ้งร่างเดิมทั้งหมด
ยังไม่มีความคิดเห็น มาเป็นคนแรกกันเลย