ปริศนาข้อนี้เป็นหนึ่งในคำถามสัมภาษณ์งานสายเทคโนโลยีที่ถูกใช้บ่อยที่สุดในโลก เหตุผลที่มันดังไม่ใช่เพราะยาก แต่เพราะมันวัดว่าคนตอบจะติดอยู่ในกรอบเดิมหรือมองข้ามกรอบออกไปได้
โจทย์
คุณยืนอยู่ในห้องใต้ดิน มีสวิตช์ไฟสามตัวเรียงกันอยู่ตรงหน้า สวิตช์ทั้งสามตัวปิดอยู่ทั้งหมด
ในห้องชั้นบนมีหลอดไฟธรรมดาสามดวง สวิตช์แต่ละตัวคุมหลอดหนึ่งดวง แต่คุณไม่รู้ว่าตัวไหนคุมดวงไหน
คุณจะกดสวิตช์กี่ครั้งก็ได้ นานแค่ไหนก็ได้ แต่ **ขึ้นไปดูห้องชั้นบนได้เพียงครั้งเดียว** และเมื่อขึ้นไปแล้วห้ามกลับลงมาแตะสวิตช์อีก
คำถามคือ จะทำยังไงให้รู้แน่ชัดว่าสวิตช์ตัวไหนคุมหลอดดวงไหน
ลองหยุดคิดสักครู่ก่อนเลื่อนลงไปดูเฉลย
ทำไมคนส่วนใหญ่ตอบไม่ได้
คนส่วนใหญ่ติดอยู่ที่การคำนวณ เพราะสวิตช์แต่ละตัวมีสองสถานะคือเปิดกับปิด สามตัวจึงมีความเป็นไปได้แปดแบบ แต่การขึ้นไปดูครั้งเดียวจะเห็นข้อมูลได้แค่ว่าหลอดไหนสว่างหลอดไหนดับ
ถ้าเปิดหนึ่งตัวแล้วขึ้นไปดู ก็จะรู้แค่ว่าตัวนั้นคุมหลอดไหน ส่วนอีกสองตัวยังแยกไม่ออกอยู่ดี
จุดที่ทำให้ตันคือเราตั้งสมมติฐานไปแล้วโดยไม่รู้ตัวว่า **หลอดไฟให้ข้อมูลได้แค่สองอย่างคือสว่างกับดับ**
เฉลย
กุญแจของข้อนี้คือหลอดไฟไม่ได้ให้แค่แสง แต่ให้ความร้อนด้วย และความร้อนคือข้อมูลชุดที่สาม
วิธีทำมีสามขั้นตอน
**ขั้นที่ 1** เปิดสวิตช์ตัวที่หนึ่ง ทิ้งไว้ประมาณสิบนาที ให้หลอดที่มันคุมร้อนขึ้น
**ขั้นที่ 2** ปิดสวิตช์ตัวที่หนึ่ง แล้วเปิดสวิตช์ตัวที่สองทันที
**ขั้นที่ 3** ขึ้นไปที่ห้องชั้นบน แล้วสังเกตหลอดทั้งสามดวง
ผลที่เจอจะแยกได้ครบทั้งสามดวงพอดี
- **หลอดที่กำลังสว่าง** คือหลอดของสวิตช์ตัวที่สอง เพราะเป็นตัวเดียวที่เปิดอยู่ตอนนี้
- **หลอดที่ดับแต่ยังอุ่น** คือหลอดของสวิตช์ตัวที่หนึ่ง เพราะเพิ่งถูกปิดไป
- **หลอดที่ดับและเย็น** คือหลอดของสวิตช์ตัวที่สาม เพราะไม่เคยถูกเปิดเลย
บทเรียนที่ซ่อนอยู่
ปริศนานี้ไม่ได้ทดสอบความฉลาดเรื่องตัวเลข แต่ทดสอบว่าเราจำกัดตัวเองด้วยสมมติฐานที่ไม่มีใครบอกไว้หรือเปล่า โจทย์ไม่เคยบอกว่าห้ามใช้ความร้อน เราเป็นคนเติมกฎข้อนั้นเข้าไปเอง
ปัญหาในชีวิตจริงหลายเรื่องก็เป็นแบบเดียวกัน เรามักตันไม่ใช่เพราะข้อมูลไม่พอ แต่เพราะเรามองหาคำตอบในช่องทางเดียวที่คุ้นเคย
ข้อสังเกตสำหรับคนช่างสงสัย
มีคนแย้งว่าหลอด LED สมัยใหม่แทบไม่ร้อน ซึ่งถูกต้อง ปริศนานี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานว่าเป็นหลอดไส้แบบเดิม แต่ถ้าเจอคำถามนี้ในการสัมภาษณ์จริงแล้วคุณแย้งประเด็นนี้ขึ้นมาได้ด้วย นั่นมักจะเป็นคำตอบที่ผู้สัมภาษณ์ประทับใจยิ่งกว่าเฉลยมาตรฐานเสียอีก
สรุป
สามสถานะที่แยกหลอดสามดวงคือ สว่าง ดับแต่อุ่น และดับและเย็น ครั้งหน้าที่เจอโจทย์ที่ดูเหมือนข้อมูลไม่พอ ลองถามตัวเองว่ามีข้อมูลอะไรอีกไหมที่เรามองข้ามไปเพราะคิดไปเองว่ามันใช้ไม่ได้
ยังไม่มีความคิดเห็น มาเป็นคนแรกกันเลย